Veelpleger in vreemdelingen bewaring

Aan het einde van mijn onderzoek naar de rechtsbescherming in vreemdelingendetentie werd ik door een advocaat voorgesteld aan een cliënt van haar. De 25-jarige Ahmed is van Marokkaanse afkomst en woont in Amsterdam. Hij wilde met me praten over de situatie in vreemdelingenbewaring. In januari 2014 zocht ik hem op in detentiecentrum Zeist, waar hij toen al drie maanden zat.

Het bezoek aan Ahmed maakte veel indruk op me. Dat kwam enerzijds omdat ik voor het eerst een detentiecentrum voor vreemdelingen bezocht. Een afspraak maken was al een verschrikking. Ik belde enkele malen naar het detentiecentrum maar een afspraak met Ahmed was pas mogelijk als ik op zijn bezoekerslijst stond. Ahmed moest mij dus op die lijst zetten in de plaats van een familielid, vriend of kennis want er is maar plaats voor een beperkt aantal namen. Maar hoe zeg ik hem dat. Ik kon hem niet bellen (vreemdelingen hebben geen telefoon in bewaring) en hij had mijn nummer niet en bovendien slechts beperkt beltegoed om te bellen. Het lukte uiteindelijk om mijn gegevens via zijn advocaat aan hem door te geven en ik kreeg toestemming om tijdens het bezoekuur langs te komen.

Detentiecentrum Zeist
Het detentiecentrum Zeist ligt afgelegen. Het is lastig te vinden en als je er aan komt, dan schrik je van het treurige beeld van een door hoge hekken en slagbomen omgeven complex. De bewakers waren vriendelijk maar het binnengaan van een detentiecentrum blijft een onaangename aangelegenheid. Zo’n ervaring beschreef ik als eens toen ik DC Schiphol bezocht. Je komt niet ver in een detentiecentrum, alleen de bezoekersruimte is voor publiek toegankelijk. Hier mocht ik plaatsnemen op een van de rode stoeltjes tegen de wand. De vreemdelingen werden door twee bewakers naar de bezoekersruimte gebracht. Zij moesten op de gele stoeltjes gaan zitten, met hun rug naar het midden van de zaal. De twee bewakers bleven het gehele bezoekuur aanwezig in de ruimte.

Omdat ik me al enige tijd met vreemdelingenbewaring had bezig gehouden, had ik ongeveer een beeld van wat er achter die wanden van de bezoekersruimte gebeurt. Ik had gelezen en gehoord van advocaten over de isolatiecellen, visitaties en de lange uren die vreemdelingen op hun cel moeten verblijven. Ahmed vertelde me over de slechte atmosfeer in bewaring, de houding van het personeel, de verveling, de onzekerheid over de toekomst en het moeizame contact met de andere vreemdelingen door een taalbarrière of door de psychische problemen waarmee zij kampen door wat zij in het land van herkomst hebben meegemaakt. De jonge Ahmed gaf aan ‘levensmoe’ te zijn door zijn verblijf in vreemdelingendetentie.

Veelpleger
Maar dit bezoek was ook zo indrukwekkend door wat Ahmed mij vertelde over hoe hij in vreemdelingenbewaring is beland. Een geboren en getogen Amsterdammer die zijn hele leven met zijn familie in de hoofdstad heeft gewoond wordt ongewenst verklaard en moet het land verlaten.

Zijn negen broers en zusters hebben allemaal een opleiding gevolgd, zij hebben een baan en inmiddels ook allemaal de Nederlandse nationaliteit. Maar Ahmed niet. Vanaf zijn zevende komt hij voortdurend in aanraking met justitie; hij is meermalen uit huis geplaatst en heeft regelmatig in de gevangenis gezeten of een werkstraf gekregen. Ahmed is een zogenaamde veelpleger. Hij vertelde dat zijn zwaarste misdrijven auto-inbraken zijn. En dat de politie ‘hem altijd moet hebben’. Hij kreeg boetes omdat hij niet rechts aanhoudt, omdat hij een peuk op de grond gooit. De boetes stapelden zich op, Ahmed betaalde niet en kon dan weer voor een tijdje de gevangenis is. Zijn ouders bemoeiden zich alleen thuis met hem. Wat hij buiten deed, lag buiten de opvoeding. Naar eigen zeggen ging Ahmed om met de verkeerde mensen, met dropouts van school, moeilijk opvoedbare jongens. Zijn schoolcarrière mislukte, hij heeft geen opleiding afgemaakt. Hij is streetwise en mondig maar kan moeilijk leren. Hulp van de gemeente loopt op niets uit. Ahmed wilde mooie kleren en dure spullen en vond dat hij met een krantenwijk of als verkoper in een winkel onvoldoende verdiende. En de misdaad loonde.

De glijdende schaal
Criminele vreemdelingen kunnen hun verblijfsvergunning kwijtraken vanwege hun gevaar voor de openbare orde. Sinds 1990 geldt het zogenaamde glijdende schaalbeleid, artikel 3.86 Vreemdelingenbesluit. In de glijdende schaal is de verhouding tussen de ernst van het strafbare feit en de duur van het verblijf van de vreemdeling in Nederland tegen elkaar afgezet. Simpel gezegd: hoe langer iemand in Nederland verblijft, des te zwaarder het strafbare feit moet zijn om de verblijfsvergunning te kunnen intrekken.

De glijdende schaal is diverse malen aangescherpt. Sinds 2010 is voor zogenoemde veelplegers een aparte schaal toegevoegd. Een veelpleger heeft ten minste vijf maal (of drie maal voor vreemdelingen die korter dan twee jaar een verblijfsvergunning hebben) een misdrijf gepleegd en heeft hiervoor meerdere malen gevangenisstraf of maatregelen opgelegd gekregen. Zo kan de verblijfsvergunning van een vreemdeling die minder dan drie jaar rechtmatig in Nederland verblijft, worden ingetrokken wanneer hij ten minste drie misdrijven heeft gepleegd waarvoor hij is veroordeeld tot een gevangenisstraf/werkstraf van één dag; van een vreemdeling die hier 8 tot 9 jaar verblijft bij een veroordeling van in totaal 9 maanden. Tot 2012 was intrekking van een verblijfsvergunning van vreemdelingen die hier langer dan 20 jaar woonden niet mogelijk. Nu kan iedere veelpleger die meer dan 15 jaar een Nederlandse verblijfsvergunning heeft en in totaal 14 maanden aan straf heeft gekregen, het land worden uitgezet. Voor de duidelijkheid: het intrekken van de verblijfsvergunning is geen straf, die hebben de criminele vreemdelingen al gekregen. De maatregel is bedoeld om de veiligheid van de samenleving te verzekeren. Voordat tot daadwerkelijke uitzetting kan worden overgegaan dienen alle belangen van de samenleving en de individuele vreemdeling (zoals zijn recht op gezinsleven, artikel 8 EVRM) te worden afgewogen.

Rechtszekerheid
Van de glijdende schaal had Ahmed nog nooit gehoord en zijn zekerheid om altijd in Nederland te kunnen blijven na 20 jaar verblijf, was opeens afgeschaft. De directe aanleiding voor zijn inbewaringstelling in Zeist, was een confrontatie met de politie. Hij was dronken, deed bijdehand, stak zijn middelvinger op en werd opgepakt voor opzettelijke belediging, artikel 118 van het Wetboek van Strafrecht. De straf die de rechter hiervoor oplegde, deed balans van de glijdende schaal overhevelen naar uitzetting.

Ahmed kan het niet geloven. Hij erkent dat hij geen lieverdje is maar vindt dat hij geen grote crimineel is. Rechtvaardigen de overtredingen die hij heeft gemaakt zijn uitzetting? Hoe kan het dat hij als ‘echte Amsterdammer’ het land uit moet? En waar moet hij heen? Zijn hele familie woont in Nederland. Hij kent niemand in Marokko, hij weet niet wat hij daar moet doen.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s